De geschiedenis van kung fu
Kung fu, Shaolin and Wudang
Om kung fu volledig te begrijpen, is het belangrijk om de oorsprong hiervan te weten en hoe deze in het Westen geïntroduceerd is. De geschiedenis van kung fu gaat meer dan 1500 jaar terug en in de loop der jaren is er een hoop veranderd.
Om te beginnen betekent kung fu niet vechtkunst. Letterlijk betekent het de vaardigheid die behaald wordt door jarenlang hard werken, discipline en doorzettingsvermogen. Dat betekent dat iedereen zijn kung fu goed kan zijn, onafhankelijk van zijn beroep, leeftijd, conditie of sekse. In 1982 werd kung fu voor het eerst wereldwijd geïntroduceerd met de film 'Shaolin Temple'. De film gaat over de Shaolin tempel en het leven van de monniken daar en uiteraard hun Shaolin kung fu (de vaardigheid die ze in de Shaolin tempel hebben geleerd: de vechtkunst). Omdat het door spraakverwarringen niet duidelijk was dat kung fu op meerdere vlakken een betekenis had werd in het Westen kung fu alleen geassocieerd met vechtkunst. Dit is dus niet correct.
De oudste kung fu komt van Shaolin of van Wudang. De meeste andere stijlen (zoals Choy Lee Fut, Wing Chun, verschillende tai chi stijlen en meer) zijn hiervan afgeleid. Shaolin wordt gezien als de geboorteplek van de externe kung fu (hard, kracht, steen) terwijl bij Wudang de interne variant is ontstaan (zacht, souplesse, water).
Shaolin kung fu is ontstaan in de Chan (of Zen) Boeddhistische Shaolin tempel in de Henan provincie van China. In 495 na Chr. kwam een Indiase monnik genaamd Bodhidharma (of Da Mo) naar de tempel om het Boeddhisme te verspreiden. Hij merkte dat de monniken fysiek niet fit waren en de lange meditatiesessies niet volhielden. Hij trok zich daarom terug en verbleef in een grot vlakbij de tempel. Daar mediteerde hij en creëerde hij een serie basisoefeningen, die bestonden uit oefeningen die de fysieke kracht, lenigheid en uithoudingsvermogen verbeterden. Na ongeveer 9 jaar ging hij terug naar de tempel met de beginselen van kung fu. In eerste instantie was dit dus geen vechtsport. Dit gebeurde in de jaren daarna, waarin de monniken zich dikwijls moesten verdedigen tegen bijvoorbeeld wilde dieren en aanvallen van rovers.
Wudang kung fu is ontstaan in de Taoïstische Wudang tempel, gelegen op de Wudang berg in de Hubei provincie van China. De beginselen van Wudang kung fu zijn volgens de Chinese mythologie gecreëerd door Zhang Sanfeng. Volgens verhalen is deze legendarische Taoïstische priester geboren in ca 1200, werd onsterfelijk en leefde voor meer dan 400 jaar. Hij was zeer geleerd in de medicijnen, die in China gebaseerd zijn op chi (ook wel levensenergie genoemd). Ook was hij gedreven in de vechtkunst en in het bijzonder ongewapende en zwaardtechnieken. Hij combineerde de Taoïstische principes en kennis over chi met ademhalingsoefeningen en vechtkunst en creëerde daarbij Wudang kung fu, die niet gebaseerd is op fysieke kracht maar op souplesse en chi.
De geschiedenis van kung fu
Chi kung, tai chi en wushu
Chi kung
Toen Da Mo terug kwam uit de grot waar hij 9 jaar verbleef, waren de eerste oefeningen die hij aanleerde bijna gelijk aan de chi kung-oefeningen die vandaag nog beoefend worden. De bewegingen zijn langzaam en richten zich op ademhaling en lichaamshouding om zo een goede doorstroming van ‘chi’ in het lichaam te krijgen. ‘Chi’ betekent ‘levenskracht’ of ‘vitale of spirituele energie’. Zonder een goede doorstroming van chi is er een hogere kans op het ontwikkelen van ziektes. De Chinese geneeskunde, zoals acupunctuur, is op dit systeem gebaseerd. Ook zijn chi kung-oefeningen bedoeld om chi bewust naar bepaalde lichaamsdelen te sturen om deze lichaamsdelen (een vuist bijvoorbeeld) meer kracht te geven.
Tai chi
Tai chi is een interne vechtsport die bestaat uit verdedigingstechnieken en oefeningen die voor de ontwikkeling van chi en verbetering van de gezondheid zorgen. Deze vechtkunst is gebaseerd op chi en niet op fysieke kracht. Het belangrijkste aspect is dat de kracht van een tegenstander tegen zichzelf gebruikt wordt. Alle verdedigingen zijn tegelijkertijd ook aanvallen en visa versa. Tai chi werd honderden jaren slechts door enkele mensen beoefend. Het begon in Wudang en werd doorgegeven aan verschillende stammen die vervolgens hun eigen stijl ontwikkelden maar deze voornamelijk alleen voor hun familie hielden. Tegenwoordig zijn vijf familiestijlen het meest bekend, namelijk de Chen-, Yang-, Wu-, Sun- en Wu/Hao-familiestijl. De Chen-stijl is na Wudang de oudste en bevat nog de meeste vechtsport-toepassingen. De Yang-stijl is momenteel het meest populair, vanwege de simpelere oefeningen en de focus op verbetering van de gezondheid.
Wushu
Wushu betekent letterlijk ‘vechtkunst’. Theoretisch zou tai chi hier dus ook onder kunnen vallen, maar omdat deze vechtkunst zo anders is dan de rest, wordt het niet als wushu gezien. Wushu bestaat nu uit twee disciplines: taolu en sanda. Taolu is een routine van vechtkunstbewegingen (standen, stoten, trappen, vegen, sprongen, etc.) en kan alleen uitgevoerd worden of met twee of meer personen als een gechoreografeerd gevecht. Taolu kan in verschillende categorieën verdeeld worden zoals noordelijke of zuidelijke stijlen en ongewapende en gewapende routines (zwaard, stok, speer, etc.). Sanda richt zich vooral op vechtsporttoepassingen en wordt getraind met ‘full-contact’ sparren. Het is ontwikkeld met de gevechtstechnieken van het Chinese leger en oefeningen uit de verschillende Chinese vechtkunsten. Het bevat alle verdedigings- en aanvalstechnieken van wushu, maar ook klemmen en technieken afkomstig van het worstelen. Zowel taolu als sanda zijn praktische vechtkunsten. Tegenwoordig is de competitieve variant populairder waarbij deelnemers aan taolu beoordeeld worden op hun technieken die tegenwoordig ook salto’s e.d. bevatten. Bij sanda worden deelnemers beoordeeld op het scoren van punten met trappen en stoten.
 |
 |
|||
 |
|
|
|
|
De geschiedenis van kung fu
Kung fu in Nederland
Vergeleken met vechtsporten zoals judo en karate, is kung fu nog een opkomende sport in Nederland. Kung fu werd voor het eerst breed gepresenteerd in Nederland toen J. Warsanis (Shi Yan Yu) in 1996 de Shaolin-monnik Shi Xing Peng (of Zhang Li Peng) naar Nederland haalde om kung fu-scholen te openen in verschillende steden. Veel studenten, waaronder J. Warsanis zelf, zijn getraind door Shi Xing Peng. Toen Shi Xing Peng na een aantal jaar naar Amerika vertrok, hebben zijn beste leerlingen de scholen overgenomen.
Omdat de scholen toen geen centrale leraar meer hadden, heeft J. Warsanis in 2000 de Shaolin Bond Nederland (SBN) opgericht om zo de scholen bij elkaar te houden en kung fu verder te verspreiden in Nederland. Momenteel is de SBN lid van de Shaolin International Federation (SIF), die rechtstreeks onder toezicht staat van de Boeddhistische abt in de Shaolin tempel. In de afgelopen jaren heeft de SBN heel veel evenementen en wedstrijden georganiseerd. Ook zijn er regelmatig Chinese monniken overgekomen om workshops en demonstraties te geven.
De SBN geeft leden ook de mogelijkheid om een rijkserkend diploma te behalen voor Shaolin-instructeur. Er zijn al meerdere instructeurs opgeleid, waaronder Wouter van Leeuwen en David Moh. Samen hebben ze in 2007 deze school opgericht met als naam Shizi Hou. Een jaar later werd door hen beiden ‘Kungfu Holland’ opgericht om de Chinese vechtkunst verder te promoten, maar dan in de vorm van workshops en optredens.
Shi Xing Peng
Shi Yan Yu
 |
||
|
|
|
Wat Shizi Hou betekent
Shizi Hou betekent letterlijk ‘de brul van de leeuw’. De school is vernoemd naar de oprichter (Wouter van Leeuwen), maar heeft ook nog een diepere betekenis.
Shizi Hou moet niet verward worden met de kung fu stijl Hop Gar. In deze stijl wordt op deze school geen lesgegeven. De achterliggende gedachtes van de stijl komt echter wel deels overeen. De technieken van Hop Gar zijn gebaseerd op een gevecht tussen een kraanvogel en een aap. De kraanvogel kon door zijn snelheid, de sterke maar langzame aanvallen van de aap ontwijken. Daarbij wist de kraanvogel de aap met zijn snavel op vitale plekken te pikken. De technieken die bij kungfu getraind worden, zijn deels gebaseerd op deze dieren.
Bij Shizi Hou leer je precies en snel te zijn als de kraanvogel, terwijl de aanvallen zo sterk moeten zijn als die van een aap.
De naam Shizi Hou kan ook rechtstreeks gerelateerd worden aan de leeuw zelf. Ook al leefde de leeuw niet in China, zijn gedrag weerspiegelt de tactieken van een vechtkunst-beoefenaar. Wanneer leeuwen gaan jagen, houden ze strategische punten aan en lokken hun prooi in de val. Enkele leeuwen jagen de prooi op en drijven deze naar een stuk hoog gras, waar twee andere leeuwen ze opwachten.
Zie je eigen ledematen als een afzonderlijke leeuw die allemaal samen werken om één tegenstander in de val lokken en verslaan. Tijdens een gevecht dien je altijd vooruit te denken en altijd een tegenaanval klaar te hebben. Het beste is om je tegenstander naar jouw hand te laten bewegen en hem zo te controleren.
